معرفی و خلاصه کتاب «مدیریت سرمایهگذاری پیشرفته»
کتاب «مدیریت سرمایهگذاری پیشرفته» نوشتهی دکتر رضا راعی و دکتر احمد پویانفر که از اساتید دانشکده مدیریت دانشگاه تهران هستند، از جمله اولین کتب فارسی در این حوزه است که توسط سَمت منتشر شده و منبع درسی دانشگاهی و جزء منابع رسمی آزمونهای بازار سرمایه است. چاپ اول کتاب مربوط به سال 1383 و تا سال 1391 به چاپ هفتم هم رسیده است.
این کتاب شامل دوازده فصل است که بیشتر آنها خیلی تخصصی است و به نظرم رسید که برای منِ نوعی کاربری خاصی نخواهد داشت و نخواندم! علیرغم این، چند فصل آن مطالب جالبی داشت که در زیر عنوان میکنم:
فصل 1: مقدمهای بر بازارهای مالی مشتمل بر بازار پول (تامین نقدینگی در کوتاه مدت) و بازار سرمایه و تفاوتهای آن؛ تعریف بازار اولیه و ثانویه و بازارهای ایران و مقدمهای بر روشهای سرمایهگذاری و انواع اوراق بهادار و ویژگی و مقایسهی ریسک آنها با هم.
فصل2: معرفی و شیوهی محاسبهی شاخصهای مختلف در بازار سهام در دنیا و ایران.
فصل 3: مفاهیم نظریهی مدرن پورتفوی- مقایسه تجزیه و تحلیل بنیادی و تکنیکال- مفهوم ریسک (احتمال هر گونه انحراف، اعم از مثبت یا منفی، از بازده مورد نظر)، مفهوم مطلوبیت و منحنیهای بیتفاوتی.
فصل 4: روش بهینهسازی پورتفوی با مدل مارکوویتز: در این روش ابتدا بازده متوسط و انحراف معیار این بازده از روی احتمالات تخمینی مختلف محاسبه میشود و سپس نشان داده میشود که اگر مجموعهای از سهام که همبستگی منفی دارند انتخاب شوند، ریسک پورتفوی از ریسک تک تک سهام کمتر میشود.
به عنوان مثال فرض کنید یک سهم از صنعت قند شناسایی و مشاهده کردهایم که در بازار مثبت رشدی نمیکند و در بازار منفی 40٪ رشد میکند و یک سهم از صنعت خودرو شناسایی نمودهایم که درست بر عکس آن است (یعنی دو سهم همبستگی منفی کامل دارند). اگر بطور ساده احتمال بازار مثبت و منفی را برابر 0.5 در نظر گیریم، بازده متوسط هر یک از این دو سهم در یکسال 20٪ است. اگر یک نفر فقط سهام قندی بخرد، در پایان سال یا 40٪ سود میگیرد یا هیچ سودی نمیگیرد. برای شخصی که فقط خودرویی بخرد نیز دقیقاً همینطور است. این انحراف از بازده متوسط، ریسکی است که سرمایهگذارانی که در کسب بازدهی متوسط 20٪ تک سهم میخرند با آن مواجه هستند. اما اگر سرمایهگذاری از هر دو سهم بطور مساوی بخرد، بازده 20٪ را بدون هیچ ریسکی (ریسک صفر) حتماً کسب میکند (به شرط درست بودن تخمینهای احتمالاتی زده شده). به این ترتیب با چیدن یک سبد از سهام متنوعی که بازده آنها در شرایط مختلف بازار با هم فرق میکند، میتوان ضمن کسب بازدهی معقول (و مسلماً کمتر از هر یک از تک سهمها) ریسک کمتری نسبت به تک سهم شدن متحمل شد. این عصارهی مدل مارکوویتز است که بخاطر آن جایزه نوبل گرفته است.
در حالت کلی ریسک پورتفوی صفر نمیشود ولی میتوان سبدی با نرخ بازده مورد نظر و با حداقل ریسک را پیدا کرد. البته این کار یک مسئله ریاضی نسبتاً ساده است که با یک برنامهی سادهی کامپیوتر به راحتی قابل حل است. چیزی که مهم است دادههای ورودی و مفروضات در نظر گرفته شده برای هر سهم یعنی تخمین احتمالات مختلف برای بازده آنها در شرایط مختلف است که تعیین آنها به راحتی قابل تخمین نیست. اما به هر حال پرداختن به حل این مسئلهی بازی - ریاضی، از سایر مسائل تخیلیای که ما در دانشگاه حل کردیم با مزهتر و نون و آبدارتر است!
فصول 5 تا 8 (مدلهای تک و چند عاملی و مدل قیمتگذاری) و فصل 10 خیلی تخصصی هستند و از آنها گذشتم!
فصل 9 در مورد روش ارزیابی عملکرد پورتفوی است و لبّ مطلبی که دستگیر من شد و خیلی هم به دلم نشست این است که شخص فعال در هر بازار، باید بازدهی خود را با بازدهی شاخص های مرتبط از همان بازار مقایسه کنید. مثلاً کسی که سال 93 در بورس 10٪ زیان دیده عملکرد خوبی داشته چون شاخص کل 20٪ کاهش یافته است و عملکرد فرد از عملکرد متوسط بازار خیلی بهتر بوده است. این شخص نباید به هیچ عنوان عملکرد 10٪ منفی خود را با 22٪ سود بانکی مقایسه کند. در این مورد یک پست جدا مینوسیم.
فصل 11 و 12 در مورد معاملات آتی و آپشن (اختیار معامله) است که در کتاب دیگر دکتر راعی، یعنی «مبانی مهندسی مالی و مدیریت ریسک» مختصرتر و مفیدتر بررسی شدهاند و از آنجا خوانده بودم.
