تعبیر رؤیا به مثابه راهِ شاهی به سوی علم ضمیر ناآگاه
"رؤیا به مثابه شاهراهی به ناهشیار" عبارتی کلیشهای و مصطلح است که به اشتباه از فروید نقل میشود. این کلیشه ترجمۀ Der Traum als Königsweg zum Unbewussten است که به کتاب تعبیر رؤیای فروید (1900) نسبت داده میشود (حتی در عنوان یک سخنرانی درسی در سایت دانشگاه معتبری مانند دانشگاه توبینگن). اما این عبارت در این کتاب نیست. اولاً عبارت Königsweg (به انگلیسی معادل: royal road) در هیچ کدام از آثار فروید وجود ندارد و این موضوع را به راحتی میتوان با جستجو کردن این کلمه در مجموعه آثار فروید دریافت. در واقع، هرچند فروید معادل لاتین این کلمه یعنی Via Regia را به کار برده است ولی منظور از این کلمه «راهِ شاهی» است و نه شاهراه. راهِ شاهی راهی است ایدهآل و ویژه، مخصوص شاه. در ثانی، فروید به تعبیر رؤیا اشاره کرده و نه خود رؤیا. بعلاوه او تعبیر رؤیا را راهی ایدهآل به سوی شناخت ضمیر ناآگاه برشمرده نه ورود به آن. جملۀ فروید که فقط یک بار در کتاب تعبیر رؤیا آمده این است:
Die Traumdeutung ist aber die Via Regia zur Kenntniss des Unbewußten im Selenleben.
«تعبیر رؤیا اما راهی شاهی برای شناخت ضمیر ناآگاه در حیات روانی است.» بنابراین فروید به وجود ضمیر ناآگاه به عنوان چیزی شناختنی در حیات روانی انسان قائل است و تعبیر رؤیا را بهترین راه ویژه برای این کار میداند. اما آیا شناخت (یعنی آگاهی هشیار) از چیزی که اساساً ناآگاه است امکانپذیر است؟